Test PES z neurologii dzieli format ze wszystkimi specjalizacjami: 120 pytań z pięcioma wariantami, 180 minut, próg 60% (72 poprawne odpowiedzi). Wyróżnia go jednak nietypowo wysoka stawka precyzji: neurologia to specjalizacja, w której lokalizacja objawu i okno czasowe leczenia rozstrzygają o punkcie, a w ostatnich sesjach zdawalność bywała wyraźnie niższa niż wcześniej. PES (Państwowy Egzamin Specjalizacyjny) organizuje CEM dwa razy w roku; na sesję jesienną 2026 wniosek przez SMK składasz do 31 lipca. Ten przewodnik pokazuje, co naprawdę sprawdza egzamin z neurologii: diagnostykę lokalizacyjną, stany nagłe z zegarem (udar, stan padaczkowy) i neuroobrazowanie, oraz jak ułożyć przygotowania, także z kursem PES Neurologia na egzamin.pl.
- Test: 120 pytań, 180 minut, próg 60% (72 poprawne), bez punktów ujemnych; format wspólny wszystkich PES.
- PES ma część testową i ustną: z ustnej zwalnia wynik co najmniej 75% z testu, a Ministerstwo Zdrowia zapowiada przywrócenie ustnego dla wszystkich.
- Sesja jesienna 2026: egzaminy 1 października – 20 grudnia, wnioski przez SMK do 31 lipca 2026; wiosenna 2027 z wnioskami do 31 grudnia 2026.
- Oś egzaminu to lokalizacja: te same objawy oznaczają inne rozpoznanie w zależności od piętra układu nerwowego, od kory po nerw obwodowy.
- Stany nagłe z oknem czasowym (udar i tromboliza, stan padaczkowy, zespół Guillaina-Barrégo) to pytania o kryteria i kolejność, nie o samą wiedzę.
- Neuroobrazowanie i płyn mózgowo-rdzeniowy dają pewne punkty osobie, która przećwiczyła interpretację, a nie tylko teorię.
- Zasady wspólne wszystkich PES (zgłoszenie, przebieg dnia, dokumenty) zebraliśmy w przewodniku po egzaminie z chorób wewnętrznych.
Oś egzaminu: gdzie jest uszkodzenie
Neurologia rządzi się zasadą, której nie ma większość specjalizacji: zanim ustali się „co”, trzeba ustalić „gdzie”. Ten sam objaw, na przykład osłabienie kończyny, oznacza co innego, gdy uszkodzenie siedzi w korze, torebce wewnętrznej, rdzeniu, korzeniu czy nerwie obwodowym. Test CEM buduje winiety dokładnie na tej diagnostyce piętrowej.
Stąd pierwsza praktyczna reguła: w każdej winiecie najpierw zlokalizuj uszkodzenie, dopiero potem szukaj rozpoznania. Zestaw objawów (rozkład niedowładu, typ zaburzeń czucia, odruchy, objawy oponowe czy móżdżkowe) prowadzi do piętra układu nerwowego, a dopiero piętro zawęża listę chorób. Kandydat, który skacze od objawu prosto do jednostki chorobowej, wpada w dystraktory zbudowane na „prawie właściwym” poziomie.
Druga cecha to duża rola danych, których nie da się wydedukować: wzorce w płynie mózgowo-rdzeniowym, obrazy w tomografii i rezonansie, typowe znaleziska w badaniach elektrofizjologicznych. Część odpowiedzi po prostu trzeba znać z obrazu, dlatego obok banku pytań potrzebujesz treningu interpretacji, nie samej teorii.
Cztery obszary, które rozstrzygają wynik
Rdzeń punktowy tworzą wielkie działy: choroby naczyniowe mózgu, padaczka, choroby demielinizacyjne i nerwowo-mięśniowe oraz otępienia i choroby zwyrodnieniowe. O tym jednak, kto ląduje bezpiecznie nad progiem, decydują zwykle cztery obszary o dużej „gęstości punktowej”.
| Obszar | Dlaczego rozstrzyga |
|---|---|
| Udar i leczenie reperfuzyjne | okna czasowe, kryteria i przeciwwskazania trombolizy oraz trombektomii: pytania o liczby i kwalifikację, nie o ogólną wiedzę |
| Padaczka i stan padaczkowy | klasyfikacja napadów, dobór leków, sekwencja postępowania w stanie padaczkowym z konkretnymi krokami |
| Choroby nerwowo-mięśniowe | miastenia, zespół Guillaina-Barrégo, neuropatie: rozpoznanie z elektrofizjologii i stany zagrożenia oddechowego |
| Neuroobrazowanie i płyn m-r | przypisanie obrazu i wyniku do jednostki; pewne punkty dla osoby, która ćwiczyła interpretację |
Wniosek z tej mapy: neurologia nagradza precyzję, nie erudycję. Można przeczytać cały podręcznik i przegrać na oknach czasowych udaru albo sekwencji w stanie padaczkowym, bo tam klucz jest zero-jedynkowy i nie wybacza przybliżeń.
Stany nagłe z zegarem: udar i stan padaczkowy
Najbardziej „neurologiczne” pytania to te, w których liczy się czas. Udar niedokrwienny pyta o kwalifikację do leczenia reperfuzyjnego: okna czasowe, przeciwwskazania, progi w badaniach obrazowych. Stan padaczkowy pyta o sekwencję leków i moment jej eskalacji. W obu klucz przebiega dokładnie tam, gdzie na dyżurze przebiega realna decyzja.
Konstrukcja dystraktorów jest tu wyjątkowo bezlitosna, bo wszystkie warianty zawierają działania medycznie sensowne, różniące się momentem albo kwalifikacją. Przy udarze klucz oddziela pacjenta w oknie od tego poza oknem, kwalifikującego się od wykluczonego przez przeciwwskazanie. Przy stanie padaczkowym oddziela właściwy lek pierwszego rzutu od tego, który jest poprawny, ale dopiero na kolejnym szczeblu.
Technika czytania jest ta sama, co przy innych specjalizacjach: najpierw ostatnie zdanie winiety (o co pytają), potem dane pacjenta, na końcu warianty. W neurologii dodatkowo skanuj winietę pod kątem znaczników czasu i przeciwwskazań: godzina od początku objawów, przyjmowane antykoagulanty, ciśnienie, świeży zabieg. To one najczęściej zmieniają poprawną odpowiedź.
Test, ustny i planowane zmiany
PES składa się formalnie z części testowej i ustnej. Według obecnych zasad z egzaminu ustnego zwalnia wynik co najmniej 75% z testu; przy niższym zdanym wyniku czeka rozmowa z komisją specjalistów neurologii, zwykle kilka tygodni po pisemnym.
Warto to śledzić, bo stan prawny może się zmienić. Ministerstwo Zdrowia pracuje nad przywróceniem obowiązkowego egzaminu ustnego dla wszystkich zdających, niezależnie od wyniku testu; zasady obowiązujące w Twojej sesji potwierdź w komunikatach CEM. Dla planu przygotowań oznacza to jedno: nie zakładaj z góry, że wysoki wynik testu zamknie sprawę, i przećwicz omawianie przypadków na głos.
Do rozmowy z komisją przygotujesz się inaczej niż do testu: zestawem kanonicznych scenariuszy (świeży udar, pierwszy napad, szybko narastający niedowład, ostra dwoistość) omawianych pełnymi sekwencjami, z rozgałęzieniami „jeśli A, to B”. Komisja sprawdza tok rozumowania od lokalizacji po decyzję, nie wyuczoną formułkę.
Terminy 2026/27 i zgłoszenie
Sesja jesienna 2026 trwa od 1 października do 20 grudnia (wnioski przez SMK do 31 lipca 2026); wiosenna 2027 od 1 marca do 30 kwietnia (wnioski do 31 grudnia 2026). Dokładny dzień i miejsce egzaminu z neurologii CEM ogłasza po zamknięciu zgłoszeń.
Procedurę zgłoszenia, warunki dopuszczenia i przebieg dnia egzaminacyjnego, wspólne dla wszystkich specjalizacji, rozpisaliśmy w przewodniku po PES z chorób wewnętrznych. Formalności po stronie kierownika specjalizacji i urzędu wojewódzkiego potrafią zająć tygodnie, więc końcówka lipca to ostatni realny moment na wniosek na jesień. Statystyki zdawalności poszczególnych sesji publikuje CEM; w neurologii warto do nich zajrzeć, bo wyniki potrafią się wyraźnie wahać między sesjami.
Jak ułożyć przygotowania
Skuteczny plan dla neurologii łączy bank pytań z dwoma treningami specyficznymi: diagnostyki lokalizacyjnej oraz protokołów czasowych. Sam bank pytań bez tych dwóch elementów zostawia najwięcej punktów na stole właśnie tam, gdzie egzamin jest najtrudniejszy.
- Diagnoza na pełnej symulacji. 120 pytań bez przygotowania pokaże, czy problemem jest wiedza, czy tempo; 90 sekund na winietę lokalizacyjną to mało.
- Lokalizacja jako osobny trening. Ćwicz przypisywanie zespołów objawów do piętra układu nerwowego, aż stanie się odruchem; to fundament większości winiet.
- Protokoły czasowe na blachę. Okna i przeciwwskazania trombolizy oraz sekwencja stanu padaczkowego w formie fiszek; klucz jest tu zero-jedynkowy.
- Neuroobrazowanie i płyn m-r. Regularne krótkie serie interpretacji obrazów i wyników zamiast jednorazowego przeglądu atlasu.
- Scenariusze ustne na głos od początku przygotowań, na wypadek drugiego etapu i planowanych zmian w przepisach.
- Ostatni miesiąc: symulacje czasowe co tydzień z analizą błędów; nowego materiału już nie otwieraj.
Masz mniej czasu, niż zakłada ten plan? Reguły cięcia materiału i harmonogram 12 tygodni przy pracy na oddziale opisaliśmy w artykule jak przygotować się do PES w 3 miesiące. Specyfikę pokrewnych egzaminów omawiamy osobno, między innymi chirurgii i psychiatrii; pełną listę znajdziesz w sekcji kursów medycznych.
Najczęstsze pytania o PES z neurologii
Ile pytań ma test PES z neurologii i jaki jest próg?
120 pytań z pięcioma wariantami odpowiedzi, 180 minut, próg 60%, czyli 72 poprawne odpowiedzi. Punktów ujemnych nie ma. Format testu jest wspólny dla wszystkich specjalizacji PES.
Czy PES z neurologii ma egzamin ustny?
Formalnie PES ma część testową i ustną, ale według obecnych zasad wynik co najmniej 75% z testu zwalnia z ustnego; przy niższym zdanym wyniku rozmowa z komisją jest obowiązkowa. Ministerstwo Zdrowia zapowiada przywrócenie ustnego dla wszystkich, więc zasady swojej sesji potwierdź w komunikatach CEM.
O co najczęściej pytają na PES z neurologii?
Najgęściej punktowane są choroby naczyniowe mózgu (z leczeniem reperfuzyjnym udaru), padaczka, choroby demielinizacyjne i nerwowo-mięśniowe. Charakterystyczne dla tej specjalizacji są winiety wymagające najpierw lokalizacji uszkodzenia, a dopiero potem rozpoznania.
Dlaczego udar jest tak ważny na tym egzaminie?
Bo łączy dwie rzeczy, które test lubi najbardziej: twarde kryteria i presję czasu. Pytania o okna i przeciwwskazania trombolizy oraz trombektomii mają jednoznaczne odpowiedzi, więc pojawiają się w niemal każdej sesji i realnie ważą na wyniku.
Ile czasu zaplanować na przygotowania?
Przy pracy na oddziale realnie 3–6 miesięcy: pierwsze miesiące na bank pytań działami i trening lokalizacji, ostatni na symulacje i powtórki błędów. Krótsze przygotowanie bywa skuteczne po intensywnym szkoleniu, ale zostawia mały margines na protokoły czasowe, które trzeba mieć opanowane na pamięć.
Co jeśli nie zdam?
Do egzaminu można przystąpić ponownie w kolejnych sesjach, na zasadach określanych w komunikatach CEM; obowiązuje pięcioletnie okno na przystąpienie do PES od uzyskania prawa. Wahania zdawalności między sesjami są w neurologii spore, więc pojedyncze niepowodzenie mówi więcej o trudności sesji niż o kompetencjach.
